HAZIRLAYAN: AHMET TURAN

Hizmet ve proje üretiyoruz

Demiryolu-İş Sendikası Konya Şube Başkanı Necati Kökat, gelişmiş ülkelerin yük ve yolcu taşımacılığında büyük önem verdikleri demiryoluna, aynı duyarlılığı göstermemiz halinde, Türkiye ekonomisi için önemli tasarruf kaynağı oluşturacağını söyledi

BAŞLARKEN
Demiryolu çalışanlarının hak ve menfaatlerinin korunması ile demiryollarına yatırım yapılması, verilen mücadeleyi öğrenmek ve kamuoyuna aktarmak için DDY İş Sendikası Konya Şube Başkanı Necati Kökatla görüştük. Samimi bir sohbet havasında yaptığımız görüşmede biz sorduk, Kökat cevapladı. DDY-İş Sendikasının tanıtımının yanında yapılanları da öğrenme fırsatı bulduğumuz söyleşimizde Konya’ya Vagon Bakım Merkezi kurulması için hepimizin üzerine görev düştüğünü anladık. A.T.

Kendinizi tanıtır mısınız?
1956 Derbent İlçesi doğumluyum. İlkokulu Derbent’te, Ortaokulu Karma Ortaokulu’nda bitirdim. Demiryollarına kalifiye eleman yetiştiren 4 yıllık Özel Meslek Okulu’ndan mezun olduktan sonra, 1979 yılından itibaren sendika faaliyetlerine işyeri temsilcisi olarak başladım. 12 Eylül 1980’den sonra sendikanın yönetim kurulunda Mali Sekreterlik ve Sendika Sekreterliği görevlerinde bulunduktan sonra 1 Haziran 2003 tarihindeki Olağan Genel Kurul sonucunda Demiryolu-İş Sendikası Konya Şubesi’nin yönetim kurulu başkanlığına seçildim ve halen bu görevi yürütmekteyim.

Sendikanız hakkında bilgi verir misiniz?
Demiryollarında 1952 yılında sendika kuruldu. 1960 yılı ihtilal hükümetinin baskısı sonucu işçileri başka işyerlerine gönderme, nakil riski neticesi Toplu Sözleşme gibi işçiye maddi menfaat sağlayacak bir hak olmamasına rağmen, imkansızlıklar içerisinde gece gündüz amatörce çalışan yöneticilerle bugünlerin ilk temel taşları atılmış oldu.
1961 Anayasası ile 274-275 sayılı Sendika ve Grev Yasaları yürürlüğe girmiştir. Bu kanunların ışığı altında 26 Haziran 1962 günü İhsan Turgan başkanlığında Nuri Pekkarpuz sekreterliğinde Konya Valiliğine tüzük ve müracaatı verilerek ilk sendikamız “Konya Demiryolu İşçileri Sendikası” olarak kuruldu.
İstasyon Caddesi’nde bodrum gibi bir yerde kırık bir masa, sandalye ve dolabı ile teşkilatlanma çalışmalarına başlandı. ilk etapta 399 kişi üye yapıldıktan sonra 250 kuruş aidatla istasyonda daha geniş bir yer kiralayarak hem sendika çalışmaları yürütüldü, hem de ilk marketçilik örneği olan Tüketim Kooperatifi hizmetleriyle aktif sendikacılık çalışmalarına başlanmış oldu. Bugün gelinen noktadaki başarıdan dolayı geçmişteki yöneticilerimizin hizmetlerini takdir ediyor, kendilerini şükranla anıyorum.

Ücret sendikacılığı mı yapıyorsunuz?
Ücret sendikacılığı yerine hizmet sendikacılığını ilke edindik. 1.8.1964 yılından geçerli olmak üzere imzaladığımız 1. Toplu-İş Sözleşmesi görüşmesinden sonra, artan üye sayımız ve işlerimizin çokluğu nedeniyle İstasyon Caddesi’ndeki şimdiki binamızın yerini alarak arsa içindeki iki katlı binanın üst katında sendika, alt katında Tüketim Kooperatifimizin faaliyetlerine devam edildi. Zaman içinde bir pikap alarak yol boylarındaki takım işçisi üyelerimize aracımızla servis sağladık. Bir kısım ürünlerde görülen yokluk ve karaborsa zamanlarında Tüketim Kooperatifimizde üyelerimizi mağdur etmeyip bulunması zor her türlü ihtiyaç maddelerini fabrikasından getirerek üyelerimizin evlerine kadar ulaştırdık.
Her Toplu iş sözleşmesinde bir konut yapı kooperatifi kurmayı prensip hale getirerek evi olmayan üyelerimizin tamamını çok cüzi aidatlarla ev sahibi yaptık. Yine üyelerimizin katkısı ile birisi bin kişilik Osmanlı mimarisine uygun diğeri, daha küçük iki cami yaptırdık. Ayrıca kurmuş olduğumuz kömür döner sermayesi ile Konya, Afyon ve Niğde illerindeki üyelerimizin ısınma ihtiyacı için kışlık kömür temin ettik.
Damperli kamyon ve minibüs alarak üyelerimizin her türlü hizmetine sunduk. Kamyonumuz kömür ve yük nakillerinde kullanılmakta, minibüsümüz ise üyelerimiz ve ailelerinin acil ulaşım-hastane ihtilaçlarının giderilmesi ile birlikte bu sezondan itibaren inanç turizmi çerçevesinde dini ve kutsal beldelere turlar, piknik ve tatil beldelerine turlar termal kaplıca ve şifa tesislerine de turlar amaçlamaktadır.

Vagon tamir atölyesi, bakım merkezine dönüşemez mi?
İstasyon gar sahasında açtığımız Vagon Onarım Atölyesi’nde gücümüz nispetinde demirbaş alet, edavat, makine ve malzeme alım yardımı yaptık. Vagon tamir atölyesi şeklinde hizmet veren tesisimiz, gerekli desteği görmesi halinde sanayicimize de çok fayda sağlayacak bakım merkezi haline gelebilecek bir tesistir.
Bunun için KTO, KSO, Büyükşehir Belediyesi, Milletvekilleri ve Özel İdare Genel Sekreterliği’nin katkıda bulunması şarttır. Biz bu konuyu basın yoluyla defalarca kamuoyuna duyurmamıza rağmen ne KTO’dan, ne de KSO’ dan gereken ilgiyi göremedik. MÜSİAD, Makine Mühendisleri Odası Konya Şubesi ve Selçuklu Belediye Başkanlığı’ndan teşekkür aldık.
Bu tesisler için yerimiz var, teknik elemanımız var. Yatırım yapılması için sadece destek gerekiyor. Türkiye piyasasında böyle bir boşluk bulunuyor. Konya’da imal edilecek yolcu vagonları iç piyasada, şehir içi metro ve tramvaylarda kullanılacağı gibi dış piyasaya da satılabilir. Bu tesislerde ayrıca demiryolu altyapı malzemeleri de üretilebilir.
Türkiye’de tek yolcu vagon fabrikası Adapazarı’nda olup 1999 yılında iki depremde büyük hasarlar gördüğü için yarı kapasiteyle çalışmakta ve halen iç piyasanın ihtiyacını bile karşılayamamaktadır.
Vagon yapım merkezi ile ilgili Konya’da halen TCDD’ye ait vagon revizyon atölyesi var. Bu bilgileri DDY Genel Müdürü’nün Konya ziyaretinde kendisine de aktardık. Siyasi sahiplenme olması halinde projenin gerçekleşebileceği cümlesini kullandı. Milletvekilerimizin konuya sahip çıkmasını istiyoruz.
Şimdi mevcut atölyede yapılan işlerin bir kısmı Konya sanayisinden hizmet alımı şeklinde esnafa yaptırılmakta, ayrıca malzeme parça alımı da yine Konya esnafından temin edilmekte. Türkiye ve komşu ülkelerde tramvay ve tren toplu taşıma için önemli yatırım haline geldi. Onun için bu fırsat iyi değerlendirilmeli. Gerekli destek verilerek Konya’da bulunan atölyemiz, tren vagonlarının bakım ve onarımının yapılabileceği Vagon Bakım Merkezi’ne dönüştürülebilir.
Burada aynı zamanda faaliyete geçecek hızlı tren setleri bile yapılabilir.

Demiryolu ile karayolu arasındaki farkı anlatabilir misiniz?
Sadece Konya-Ankara karayolunda son iki yılda toplam 187 trafik kazası olmuştur. Bu kazalarda 13 insanımız hayatını kaybetmiş, 208 kişi de yaralanmış ve milyarlarca liralık maddi zarar meydana gelmiştir. Yine Konya-Ankara karayolunda yılda yaklaşık 21 bin 807 ton benzin sarfedilmektedir. Konya-Ankara arası yıllık otoban bakım masrafı, aynı mesafe demiryolu bakım maliyetinin üç katına tekabül etmektedir. Karayolu araçlarında çevre kirletme oranı yüzde 90’dır. Oysa demiryolu araçlarının hava kirliliğine katkısı sadece yüzde 5’tir. Bir yolcu treni 20 otobüs ve 400 otomobilin taşıyabileceği yolcu kapasitesindedir. Ülkemizde 530 bine yakın kamyon ve 145 bine yakın da otobüs karayollarında yük ve yolcu taşımaktadır. Bu rakam AB’ye üye 15 ülkede bulunan otobüs ve kamyon sayısının iki katıdır. Kısaca AB ülkelerinde karayolu taşımacılığı Türkiye kadar tercih edilmemektedir.
Çift hatlı 1 kilometrelik demiryolu hattının maliyeti 3 milyon 675 bin USD, ek hatlı 1 kilometrelik demiryolu hattının maliyeti de 2 milyon 190 bin USD’dir. Buna karşılık düz arazide 1 kilometrelik karayolunun maliyeti 6 milyon USD, engebeli arazide 1 kilometrelik karayolunun maliyeti ise 12 milyon USD’dir. Kıyaslarsak karayolu yapımı demiryolunun iki katına çıkmaktadır. Hem yapım da, hem de kullanım da demiryolu karayoluna kıyasla çok ekonomiktir. Ayrıca 5 yolcu vagonu bulunan bir tren de en fazla 5 personel çalışır.

DDY’nin dışında örgütlendiğiniz kurum var mı?
Konya’da ikinci bir örgütlenme ağımız Büyükşehir Belediyesi Raylı Sistem Daire Başkanlığı’ndadır. Burada çalışan işçi arkadaşlarımız için 3 dönemdir toplu sözleşme görüşmeleri yaptık. Şimdi 4. dönem görüşmeleri için hazırlık yapıyoruz. 4. dönem görüşmeleri 2007 Ocak ayı içinde başlayacak. Raylı Sistem Daire Başkanlığı’nda görüşmelere 180 işçi ile başladık. Şimdi emekli olmalar nedeniyle yapılan ayrılıklarla 120 üye işçimiz kaldı. Belediye yeni alınan işçileri sendikalı olarak yaptırmıyor. Taşeron işçisi olarak alıyor. Biz Büyükşehir Belediye Başkanımızın bu konuda duyarlı olacağına inanıyoruz ve güveniyoruz. Raylı sistemde 150 müteahhit elemanı çalışıyor. Taşeron firma ile sendikalı işçiler arasındaki ücretler arasında çok büyük fak var. Üyelerimiz tramvay kullanan vatmanlar ve atölyedeki arkadaşlarımızdan oluşuyor. Tek sıkıntımız örgütlenmenin önündeki engel.

Hızlı tren çalışmalarında sorun olan durum var mı?
Konya-Ankara arası hızlı tren güzergahındaki hat çalışmaları ihale edildiği şekliyle devam ediyor. Ancak Konya-Sarayönü arasındaki güzergahta yeni döşenecek hat ile eski hattın çakışması sonucu 60 günlüğüne Konya-İstanbul arası tren seferleri iptal edilecek. Yani, İç Anadolu Mavi Treni, Meram Ekspresi ve Toros Ekspresi’nin Konya bağlantılı seferleri 60 günlüğüne ertelenecek. Bu arada Konya-Horozluhan arasındaki eski hat sökülerek yeni hat döşenecek.
Tasarruf genelgesi adı altında Konya-Afyon güzergahındaki Kadınhanı istasyonu yolcu ve yük taşımacılığına kapatıldı. Mevcut yapılar da kaderine terk edildi. Devlet malının korunması gerekirken, bu istasyondaki lojmanlar dahil binaların üçüncü şahıslar tarafından gayri meşru işlerde kullanıldığını duyuyoruz. Buna da üzülüyoruz. Binaların korunması ve istasyonun yeniden hizmete açılması için bugüne kadar tüm müracaatlar sonuçsuz kaldı. TMO deposunun olmasının yanında, Kadınhanı Polatlı güzergahının kavşak noktasında bulunması nedeniyle burası biran evvel hizmete açılmalı.

Çalışanlar için asgari ücret adil bir ücret midir?
Çalışanlar için asgari ücretin adil bir ücret olması söz konusu değildir. Türkiye’de asgari ücret çalışan kişinin kendisi ve ailesi için iyi bir yaşam düzeyi sağlayan ücret olmak yerine; bir kişi için belirlenip tüm ailesinin geçimini sağlayan ücret olmayı sürdürecektir.
Hükümet, Avrupa Birliği sürecinde Avrupa ülkelerinde çalışanlarda hak ararken, yalnız AB’deki sendikal ve işçi haklarının Türkiye’de olmamasını istiyor. Bizce sendikal hakların çıkmayışının sebebi budur. AB ülkeleri çalışanları için hak olan 4 haftalık ücretli yıllık izin hakkını, ülkemiz çalışanları için çocuk bile olsa uygun görmüyorlar.
Örgütlenme, toplu iş sözleşmesi ve grev haklarını göstermelik haklar olarak kağıt üzerinde kalmaya devam etmesini istemektedir.
Ankara’da yapılan AB Türkiye müzakereler sürecinde “Avrupa Sosyal Modeli ve Sendikal Haklar” konulu toplantıda hükümetin sosyal şartın maddelerine konan çekinceleri AB dönem başkanı Finlandiya’nın Ankara Büyükelçisi tarafından eleştirildi.
Biz çalışanlar da, Avrupa Birliği ülkelerindeki sendikal hakların Türkiye’de de olmasını istiyoruz. Hükümetin iş kollarının genişletilmesi, örgütlenmenin önündeki sıkıntıların aşılması ve tüm çalışanların sendikalı olması noktasında yapılacak çalışmaları bir hükümet politikası haline getirmesini istiyoruz.
Dünyada birçok ülkede bir işyerinin ürettiği malların üzerinde “Bu ürün sendikalı işçiler tarafından üretilmiştir” damgası vuruluyor. Bu malın kaliteli olduğunu kanıtlamak adına yapılıyor. Biz de hala sendika dedin mi öcü gibi gösteriliyor. Sendikanın önü kilitleniyor. İşverenin kafasında sendika işyerine zarar veren bir örgüt gibi algılanıyor. Bizim anlayışımız sendika o işyerinin sigortasıdır. Bir işyeri varsa işçi var, işçi varsa sendika var demektir. Biz sendikacılığa hizmet ve üretim olarak bakıyoruz.

Çalışanların vergiye bakışı nasıl?
Hükümet yine AB sürecinde birçok reformlar yapıyor ama AB’deki sendikaların reformlarını yapamıyor. 2007 enflasyon rakamları yüzde 5 açıklanırken emlak vergisi oranı 12 kat oranında, arsa ve arazi vergileri de yine bu oranlarda artırılıyor. Vergi adaletsizliği giderek büyüyor.
Vergi her ülke için en temel gelir kaynağı olduğu gibi, gelir dağılımının iyileştirilmesinde de en temel araçtır. Bir ülkede vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı incelenirken dolaylı ve dolaysız vergilerin toplanan vergiler içindeki payına bakılmalıdır.
Vergi yükü asıl olarak düşük ve sabit gelirlilerin üzerinde kalıyor. Bir ülkede dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı, dolaysız vergilerden yüksekse o ülkede vergi adaletinin varlığından söz edilemez” şeklindeki yaygın görüşe göre Türkiye’de vergi adaletinden her geçen yıl biraz daha uzaklaşılıyor. Bu durum ise Anayasa’nın 73. maddesine göre “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü” maddesine aykırı düşmektedir. Aynı zamanda vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır” ilkesine de aykırı düşmektedir.
AB ülkelerinde dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı ortalama yüzde 35. Türkiye’de ise yüzde 73’e ulaşmıştır.
TBMM’ye sunulan vergilerde değişiklik getiren Kanun tasarısına göre dolaylı vergilerin kapsamı daha da genişletiliyor. Örneğin tek bir evi olan ve bugüne kadar vergi alınmayan emeklilerden emlak vergi alınması getiriliyor. Bu tür vergiler geçinemeyen insanları daha da zor durumda bırakacak.

Teşekkür ediyoruz.